Xứ Đông Dương – Paul Doumer

Xứ Đông Dương (Indo-chine Française) có lẽ là cuốn hồi ký độc nhất vô nhị về vùng đất có cùng tên gọi này vì tác giả của nó đã từng là Toàn quyền Đông Dương (1897-1902) và Tổng thống Cộng hòa Pháp (1931-1932), ông Joseph Athanase Paul Doumer. Ông viết cuốn sách vào năm 1903, một năm ngay sau khi kết thúc nhiệm kỳ Toàn quyền Đông Dương. Với lý do đó, chúng ta hoàn toàn có thể tin rằng, những gì ông viết ra đây là chân thực và tái hiện sinh động, rõ ràng nhất bối cảnh lúc bấy giờ. Nội dung cuốn sách được thể hiện bằng một lối văn phong đẹp đẽ đầy trí tuệ, cùng với những hình minh họa về cả ba Kỳ (Bắc, Trung, Nam) và hai quốc gia Cao Miên và Ai Lao.

Xuất thân trong gia đình lao động, ông tốt nghiệp cử nhân Toán học, sau đó lấy thêm bằng Luật rồi trở thành chuyên gia tài chính. Năm 1895, ông là Bộ trưởng Tài chính trong chính phủ Thủ tướng Léon Bourgeois. Do Toàn quyền Đông Dương Armand Rousseau qua đời vì bệnh kiết lị, Chính phủ Pháp đề nghị ông sang kế nhiệm và ông đã nhận lời. Lúc đó, Doumer mới 38 tuổi, để lại năm người con đang học tập tại Paris. Sau này trong Chiến tranh thế giới thứ nhất, bốn người con của ông đã hy sinh trong cuộc chiến đấu bảo vệ nước Pháp.

Dưới thời Toàn quyền Paul Doumer, có rất nhiều công trình quý giá được thiết lập tại Việt Nam, như Viện Viễn đông Bác cổ, Trường Cao đẳng Hà Nội và chấm dứt việc học sinh Đông Dương qua Trung Quốc học. Năm 1901, Doumer đã đến Đà Lạt rồi quyết định chọn nơi đây là đô thị nghỉ dưỡng cho người Pháp tại Đông Dương, và tài trợ cho bác sĩ Yersin xúc tiến việc thành lập thành phố Đà Lạt tại đây. Ngoài ra, ông còn là người rất chú trọng công tác xây dựng các công trình hạ tầng. Cùng với đường sắt xuyên Việt, ông còn để lại ba cây cầu ở ba miền là cầu Doumer (cầu Long Biên ngày nay), cầu Tràng Tiền, và cầu Bình Lợi dành cho xe lửa ở Sài Gòn. Là con của một công nhân hỏa xa, những công trình đường sắt mà ông Doumer đã cho tạo dựng trên đất Việt Nam cách đây hơn 100 năm, đến nay hẳn vẫn còn giá trị trong nền kinh tế Việt Nam.

Tôi rất lấy làm sung sướng về việc Alpha Books cho dịch ra tiếng Việt và ấn hành cuốn Hồi ký Xứ Đông Dương. Nói theo tâm linh của người Việt Nam, chắc hẳn ông Doumer sẽ ngậm cười nơi chín suối vì cuốn hồi ký của ông được trở lại Việt Nam vào thời điểm mà quan hệ Pháp-Việt đang có những bước phát triển mới đầy hứa hẹn. Tôi cũng tin tưởng rằng độc giả Việt Nam không những không thất vọng khi có cuốn sách trên tay, mà còn tận hưởng những giây phút tuyệt vời bên những trang sách của Paul Doumer, hiểu thêm về lịch sử Việt Nam qua một góc nhìn khác lạ hơn, góc nhìn của một nhân vật vĩ đại của nước Pháp, liêm khiết và không chút vụ lợi.

Ngài Jean-Noël Poirier
Đại sứ Đặc mệnh Toàn quyền nước Cộng hòa Pháp tại Việt Nam

 

Tải về ebook Xứ Đông Dương từ tủ sách Hồi ký – Lịch sử tại Trạm Sách

BÌNH LUẬN

Please enter your comment!
Please enter your name here