Trong bài này, mình sẽ giải thích một cách đơn giản nhất về những khái niệm mình nêu trên đầu bài, đơn giản theo cách mà một người dùng cần hiểu, không phải những khái niệm quá khoa học hay rất chuyên ngành các bạn từng đọc.

Kiến thức cơ bản: RAM là bộ lưu trữ dữ liệu tốc độ cao, được nuôi bằng điện, có tốc độ truy xuất cao hơn nhiều so với ổ đĩa quang hay ổ cứng (HDD hay SSD). Trong quá trình hoạt động thì dữ liệu sẽ được load một phần hoặc toàn bộ từ ổ đĩa lên RAM để xử lý, sau đó sẽ được lưu ngược trở lại ổ đĩa khi cần thiết.

Kiến thức nâng cao: macOS chia bộ nhớ (RAM) thành các phần như sau:
Wired Memory là lượng bộ nhớ được sử dụng cho các tác vụ tính toán của hệ điều hành cũng như các ứng dụng. Lượng bộ nhớ này ít hay nhiều tuỳ thuộc vào bản thân hệ điều hành cũng như các ứng dụng đang chạy. Dữ liệu trên phần bộ nhớ này không thể (không cần) chuyển lại vào ổ đĩa.
Active Memory là lượng bộ nhớ đang được sử dụng, bị các phần mềm chiếm dụng để chứa các dữ liệu được load lên từ ổ đĩa. Khi bạn thoát khỏi phần mềm, lượng bộ nhớ này sẽ được giải phóng và sẽ được các phần mềm khác sử dụng khi cần tới.
InActive Memory là lượng bộ nhớ đã từng bị sử dụng trong quá trình các phần mềm hoạt động, do chưa có nhu cầu sử dụng đến nên hệ điều hành vẫn tạm thời để đó phòng khi bạn bật phần mềm trở lại.
Free Memory là lượng bộ nhớ còn trống thực sự.

Giải thích các thuật ngữ:
Khi bạn khởi động máy tính, bật phần mềm xem phim VLC thì hệ điều hành sẽ load các thành phần của hệ điều hành vào Wired Memory. Các thao tác tính toán để chiếu bộ phim từ ổ đĩa lên màn hình (giải mã các dữ liệu được nén dưới dạng mp4, H264…) cũng cần một phần bộ nhớ, đó cũng là Wired Memory.

Đồng thời với quá trình load dữ liệu vào Wired Memory, hệ điều hành sẽ load một phần (hoặc toàn bộ) phần mềm VLC vào bộ nhớ, đó là Active Memory. Đồng thời VLC sẽ load trước một phần bộ phim vào bộ nhớ nhằm phục vụ việc tua tới tua lui…, đó là Active Memory.

Khi bạn thoát khỏi phần mềm VLC, về lý thuyết thì hệ điều hành sẽ xoá toàn bộ dữ liệu trong Active Memory có liên quan đến VLC. Tuy nhiên, hệ điều hành nhận thấy lượng bộ nhớ này chưa cần dùng tới ngay nên nó vẫn lưu trữ các dữ liệu này lại để nếu bạn có bật VLC trở lại thì VLC sẽ tái sử dụng lại một phần lượng dữ liệu này, khỏi mất công phải load lại từ ổ đĩa. Đó chính là InActive Memory. Phần bộ nhớ này thực chất là free, nhưng được tạm thời lưu trữ những dữ liệu đã từng được sử dụng nhằm tăng hiệu năng của hệ thống nếu bạn bật lại phần mềm vừa mới tắt.

Phần bộ nhớ chưa được sử dụng đến trong cả quá trình vừa được mô tả phía trên, là Free Memory.

Giải thích một cách đơn giản hơn:
Công ty của bạn có 1 cái kho lớn, giống như dữ liệu được chứa trong ổ đĩa (HDD, SSD). Bạn có thể lưu trữ thoải mái, nhưng mỗi lần muốn lấy đồ ra khỏi kho thì phải làm nhiều thao tác thủ tục nên rất mất thời gian.

Khi bạn làm việc, bạn phải lấy các đồ dùng trong kho mang ra bàn làm việc, đó là quá trình load dữ liệu từ ổ đĩa lên RAM. Bàn làm việc của bạn có khả năng chứa đồ hơn nhiều so với cái kho, nhưng bù lại bạn có thể thoải mái thao tác mà không phài làm thủ tục gì cả.

Trong quá trình làm việc, bạn sẽ đặt máy tính xách tay lên bàn làm việc. Phần bàn làm việc này bị chiếm chỗ không phải do các đồ dùng trong kho, giống như phần bộ nhớ không chứa các dữ liệu phải được load lên từ ổ đĩa, là một phần mà bạn buộc phải bỏ ra để chứa các thành phần của hệ điều hành, đó chính là Wired Memory.

Tuỳ thuộc vào phần việc cần phải làm, bạn sẽ lấy ít hoặc nhiều đồ từ cái kho để đặt lên bàn làm việc, đó chính là Active Memory.

Sau khi làm việc xong, bạn sẽ ra gặp sếp để nhận nhiệm vụ mới. Về lý thuyết thì tất cả những gì còn trên bàn sau khi đã hoàn thành nhiệm vụ, bạn có thể quẳng vào sọt rác để mặt bàn làm việc được sạch sẽ. Tuy nhiên, biết đâu sếp lại giao một nhiệm vụ mới giống như cái mình vừa mới hoàn thành? Vì thế cứ tạm thời để cái mặt bàn làm việc nó bừa bộn thế đã. Nếu sếp giao việc mới, thì đổ hết đồ dùng trên mặt bàn vào sọt rác, sẽ có Free Ram để làm việc mới. Ngược lại, nếu sếp giao việc tương tự, sẽ đỡ phải vào kho lấy lại những món mà mình đã lấy lúc nãy. Cái đó chính là InActive Memory.

Phần bàn làm việc từ sáng đến giờ chưa dùng đến, đó là Free Memory.